Şadan Bezeyiş

Şadan Bezeyiş figür ve doğaya ilişkin nesneleri strüktürel yapılarda fantastik gerçeküstücü tasarımlarla figüratif-soyut bireşimlere götüren yorumlarında kendine özgü bir dil geliştirmiştir. Figürü leke, renk, ışık etkileri ile hissettirecek şekilleri belirtmekte, genellikle mavi tonları içinde gelişen insan yapısının düşünsel özüne çok yönlü soyutlayıcı, araştırıcı kurgular 1978’lerden sonra nakış motifleri ile zenginleştirilmekte, 1980’lerde İstanbul, kadın, kent yaşamı, Anadolu uygarlıkları ve Hitit-Mısır yontuları anlam-form ilişkisi içinde resimlerinin konusu olmakta, sürekli değişim içinde daha renkli fantastik bir yapı ile plâstik bir dille maddeden forma dönüşmektedir.

Şadan Bezeyiş 1945’te resim eğitimine başlamak üzere Devlet Güzel Sanatlar Akademisi giriş sınavlarına katılır. Sınavı kazandıktan sonra Galeri Sınıfı’nda sanat eğitimine başlar. Kısa bir süre sonra resim çalışmalarını görüp beğenen Akademi hocaları, birkaç öğrenciyi atölyelere dağıtır. Abdurrahman Öztoprak’la birlikte Nurullah Berk Atölyesi’ne geçen Şadan Bezeyiş, yıllar sonra hocasıyla yeniden buluşacaktır. Galeri hocası Şefik Bursalı, en iyi öğrencilerin elinden alındığını söyleyerek öğrencilerine üzüntüsünü belirtmekte gecikmez. Akademi’de renkli bir kişilik sergileyen Bezeyiş, bütün atölyelerle yakın ilişkiler kurarak sanatın bütün üretim ve uygulama alanlarında bulunmak ve ufkunu genişletmek üzere her gün neredeyse 24 saatini okulda geçirir.
Yüksek Resim Bölümü’nü birincilikle 1951’de bitiren sanatçı, ilk kişisel sergisini aynı yıl Beyoğlu Sanatçılar Lokali’nde gerçekleştirir. Arka arkaya iki önemli ödül kazanır: İDGSA Atölyelerarası Mezuniyet Konkur Birinciliği ve Talebe Cemiyetinin A. Dürer ödülü. 1952’de Roma Güzel Sanatlar Akademisi’nde sanat eğitimi almak üzere İDGSA bursunu kazanarak, İtalya’ya gitmek üzere hazırlıklarına başlar; Roma Güzel Sanatlar Akademisi uluslararası giriş sınavını birincilikle kazanarak eğitimine başlar. 1953’te Roma Genç Sanatçılar Sergisi’ne katılır ve Milano Dünya Akademilerarası Sergisi’nde Roma Güzel Sanatlar Akademisi’ni temsil eder. Aynı yıl bir eseri Ziraat Bankası tarafından satın alınır. 1954’te Roma Heykeltraşlık-Medya Uzmanlık Akademisi’nde eğitim almaya başlar. Buradaki hedeflerinden biri de fresk öğrenmektir. Dekoratif sanatlar bölümüne devam ederken bir şeyin farkına varmıştır sanatçı: iyi bir ressam olabilmek için mimari dili çok iyi bilmek gerekmektedir. Endüstri Fakültesi’nin heykel bölümünde de eğitim aldıktan sonra Roma Güzel Sanatlar Akademisi Yüksek Dekoratif Mimari Bölümü’nden mezun olur.
Bu aşama daha sonra ileriye süreceği; ‘’Resim heykel ve mimarinin ortak yapısı’’ adlı tezin de bir başlangıcını oluşturacaktır. Roma Mimari Sanatlar Dekorasyon Bölümü Konkur Birinciliği, Lode Gravür Baskı ve Oyma Sanatları Konkur Birincilği ve Lode Sanat Tarihi ve Kritiği Tez ve Kollegium birinciliğini kazanır. 1955’de Türkiye’ye dönerek resim, heykel, dekoratif sanatlar dallarında bir süre serbest çalıştıktan sonra İTÜ Mimarlık Fakültesi asistanlığına atanır. 1958’de Venedik Bienali’nde ülkesini eserleriyle temsil eder.
İtalyan hükümetinden yeniden bir çağrı alarak İtalya’nın değişik kentlerinde öğretim görevlileriyle araştırma ve incelemelere katılır. Bu kariyerinde çok önemli bir aşamadır. Resim, heykel, mimarlık ilişkileri üzerindeki çalışmalarını ilerletmektedir. Aynı yıl, 5. Uluslararası Siyah Beyaz Sergisi’ne her ülkeden dört sanatçı üçer yapıtla katılır. Şadan Bezeyiş; Nurullah Berk, Sabri Berkel, Ercüment Kalmık’la birlikte katılmıştır. Dört sanatçı arasından onur sanatçısı seçilen Şadan Bezeyiş’in sergideki eseri, jüri kararıyla Lugano Kent Galerisi’ne satın alınır.
1960’da Roma Güzel Sanatlar Akademisi Mimarlık Fakültesi doktora üstü- Perfezionamento- akademik çalışmasını tamamlar. Roma dönüşü, İTÜ Mimarlık Fakültesi’nde geliştirmiş olduğu Temel Tasarım öğretim üyeliği görevine atanır. Renk ve Şekil Kompozisyonu derslerine başlayan sanatçı, bu dönemde inandığı ve kendisinin geliştirdiği sanat disiplinini öğrencilerine öğretmeye başlar. Bütün amacı öğrenciyi yeni ufuklara taşıyabilmektir. 1961’de TYRD’yi ve daha sonra da GSF’yi kurar. Çağdaş Ressamlar Derneği ve Resim Heykel Müzelerini Sevenler Derneği’nin kurucu üyeleri arasında yer alır.
1962’de İskenderiye Trienal’ine katılır. Aynı yıl kişisel bir sergi gerçekleştirir ve Venedik Bienal’i Türkiye Stand’ında eserleri sergilenir. 1963’de özgün baskı ve gravür sergisi açar. Aynı yıl İstanbul Operası’nda sahneye konan Sevil Berberi’nin sahne dekorlarını gerçekleştirir. Sanatçı bir yandan yoğun resim çalışmalarını gerçekleştirirken bir yandan da öğretim görevini sürdürmektedir. En çok sevdiği uğraşlar içinde bulunan öğretim üyeliğini; öğrenciye yeni bilgiler aktarma, onları doğru ilkelerle yetiştirme, doğru sanat bilgisiyle donatma gibi olgulara çok önem vermektedir. Bu tarihlerden sonra Şadan Bezeyiş her yıl ülkesinde ve yurt dışında büyük sergi etkinliklerine eser verir, katılır ve bu tür sergileri destekler. 1967’de Londra ve Romanya’da açılan ’13 Türk Sanatçısı’ sergisinde, eserlerinden ötürü ‘Onur Sanatçısı’ olarak değerlendirilir.
1970’de Türk resim sanatını tanıtım amaçlı gerçekleştirilen Çağdaş Türk Resim Sanatı Sergisi’ne katılır ve sergi tüm Amerikan eyaletlerini dolaşır. 1971’de Yeni Delhi Hindistan Trienal’inde figüratif soyut çalışmasıyla onur ödülü sahibi olur. 1972’de İskenderiye, Şili, Santiago uluslararası resim sergileri ve Belçika Türk Resim Sanatı Sergisi’ne katılır. 1977-78’de Avusturya’da düzenlenen ‘7 Türk Grafik Sanatçısı’ Monaco Uluslararası Resim Sergisi, Bükreş Uluslararası Resim Sergisi’ne katılır.
Arkeoloji Müzesi’nin düzenlediği ve Philedelphia’da gerçekleştirilen Türk Sanatı Sergisi’ndeki yapıtı Birleşmiş Milletler binası için satın alınır. 1978’de Art78 Sanat fuarında üç yapıtıyla yer alır. Şadan Bezeyiş, bütün bu dış ülke sergi programlarının yanı sıra çok yoğun sergi etkinliklerini ülkesinde de sürdürmektedir. 1980’de Innsbruck, Londra, Viyana Albertina, Vorarlberk, Bregenz müzelerine yapıtları satın alınır. 1987’de, Prof. Dr. olarak İTÜ Rektörlüğü Güzel Sanatlar Bölüm Başkanlığı’na getirilir. 1989’da ‘Kırmızılı Portre’ çalışmasıyla Türkiye İş Bankası Sanat Büyük Ödülü’nü kazanır. 1993’de, 13. Stockholm Sanat Fuarı Çağdaş Türk Resim Sergisi’ne katılır.
“Kişinin kendisinden söz etmesi oldukça güçtür, sakıncalıdır da! Sanatçı kimliği için ise giderek tuhaf da karşılanabilir. Çalışmalarımda hareket noktam, geleneksel sanatımızın köklerine dayanan çağdaş Türk sanatının ileri dizayn yapısı ve görümsel felsefesinden kaynaklanan Doğa, İnsan, Yaşam olgusunun görsel etkinliğini günümüz düzeyinde yeni ve özgün yorumuyla uzay kavramında vurgulamaktır”. (“Çağdaşlar - Güzel Sanatlar Akademisi 51’ Mezunları, Gülseli İnal, Türkiye İş Bankası Kültür Yayınları, s.17-18-19-20-21)