Nejad Melih Devrim

Nejad Melih, zaman içinde sert konturlardan köşeli formlardan tamamen arınan lekesel soyut resimler üretir. Bu resimler seçkin renklerin görsel algıyı çekici kılan armonisi ile varsıllaşır. İlerleyen yıllar içinde sert geometrik formlar çözülmeye başlayacak, çizgi dokusunun yerini renk lekelerinin lirik anlatımları alacaktır.
Fahrel Nissa Zeid ile edebiyatçı İzzet Melih Devrim’in oğlu olarak, bir sanatçı olmak için hazır bir atölye ortamında yetişen Nejad Melih Devrim, 1936’da Fahrelnissa Zeid eşi Emir Zeid’in tayini üzerine Berlin’e gitmesi kardeşi Şirin ile birlikte Berlin’e gider ve eğitimine Berlin’deki Fransız Lisesi’nde devam etti. Annesi ile birlikte Münih, Köln, Potsdam ve Nürmberg’teki müzeleri gezdi. Emir Zeid’in Bağdat’tan geri çağırılması üzerine İstanbul’a dönen Nejad Galatasaray Lisesi’nde eğitimine devam etti. Bu dönem ürettiği ilk eserlerinde Şakir Paşa evinin içini ve Büyükada peyzajlarını resmetti. 1941 yılında Güzel Sanatlar Akademisi’ne girdi. Bedri Rahmi, Zeki Kocamemi ve Nurullah Berk atölyelerine devam etti. Sanat eğitimine yenilik getiren Leopold Levy’nin önce öğrencisi sonra asistanı oldu. d Grubu’nun tartışmalarına katılan Devrim, 1941 yılında Basın ve Yayın Müdürlüğü’nde gerçekleştirilen “Liman Şehri İstanbul” sergisi nedeniyle Leopold Levi’nin öğrencileri tarafından kurulan “Yeniler Grubu”nun kurucu üyelerinden oldu. 1945’te Amerikan Kız Koleji öğrencileri tarafından sahneye konan “Electra” oyununun dekorlarını yaptıktan sonra, Bodrum’a amcası Cevat Şakir Kabaağaçlı’nın yanına gitti. Bu dönem resimlerinde figürasyondan uzaklaşmaya başlarken, sık sık kopya ettiği Kariye ve Ayasofya’daki mozaiklerle Bizans sanatının ve hat sanatının etkilerine açık olan Nejad, çalışmalarına İstanbul’un Mimari karakterlerini katarak bir sentez oluşturmaya çalıştı. 1946’da Akademi’deki eğitimini yarım bırakarak Paris’e gitti. Burada annesi ile birlikte UNESCO’nun Cernuschi Müzesi’ndeki “Dünün ve Bugünün Türk Sanatı” sergisine ve Biot’taki Grouppe Espace’a katıldı. Montparnasse’da bir atölye kiraladı ve zaman zaman soyutlama eğiliminin ortaya çıktığı bir dizi natürmort, portre ve peyzaj yaptı.
Paris’te ilk kişisel sergi açan ressam olan Nejad Devrim, 14 Mart 1947’de Gallarie Allard’da açtığı bu sergide elli kadar figüratif ve soyut tuval ile kariye mozaiklerinden esinlendiği desenleri yan yana sergiledi ve Fransız Devleti sanatçının “Balıklı Natürmort” isimli eserini satın aldı. 1947’nin yaz aylarında İtalya’yı dolaştı ve çok sayıda resim yaptı. 1948-1951 yıllarında Paris’te çok sayıda sergiye katıldı. 1952’de Charles Estienne’nin önderliğinde kurucu üye ve komite başkanı olduğu Salon d’Octobre’u (Ekim Sergisi) kurdu. Bu sergi Ecole de Paris konsepti kapsamında “Geometrik Soyut”a karşı “Lirik Soyut”u savunuyordu. Paris’te açtığı sergilerinin yanı sıra 1953’te Brüksel’de 1959-1961 ve 1967’de Kopenhag’da sergi açtı. 1956 Kasım’ında New York’a gitti ve 1957 Mart ayında eserleri Zodiac Gallery’de sergilendi. 1958 yılında Brüksel’de Palais de Beaux Arts’da 4-15 Ocak arasında eserleri bir retrospektif çerçevesinde sergilendi. 1960’da bir yıllığına Varşova’ya taşındı, esin kaynağına yeni bir soluk getirecek olan Rusya ve Orta Asya’ya seyahat fırsatı buldu. Bu dönemde yaptığı resimler daha az soyuttu ve Orta Asya mimarisine ait kubbe, minare gibi öğeler taşımaktaydı. Varşova’da Galeri M.D.M.’de sergi açtı. Yine aynı yıl Londra Galeri Paris’te sergi açtı. Varşova Kültür Ataşesi tarafından Pekin’de uluslararası bir kültür toplantısına davet edildi ve Ressamlar Birliği’nde sergi açtı. 1963’te Paris’te Çin İzlenimleri adında sergi açtı. 1964’te tekrar Çine gitti, Pekin Resim ve Heykel Müzesi’nde sergi açtı.1965’te on dokuz sene sonra İstanbul’a döndü ve Alman Kültür Merkezi’nde bir sergi açtı. Orta Asya, Mısır, Suriye ve Irak’a uzana bir yolculuk gerçekleştirdi Amman’da sergi açtı. 1969-1975 yılları arasında Torino’daki Centre d’Esthetique’de Michel Tapie tarafından düzenlenen sergilere katıldı. 1946-75 yılları arasında gerçekleştirdiği resimlerden otuzunu 15 Ekim-11 Kasım tarihleri arasında Paris Galeri Lemaigre Dubreuil’de sergiledi. 1980’de üç aylığına New York’a gitti bu dönem resimlerinde New York’un mimarisi, yaşamı ve ışık ritminden esinlendi.1993-1996 yıllarında Galeri Nev İstanbul ve Ankara’da iki sergisi açıldı.
Yolculukları dışında hayatının son on yılını ailesi ile Polonya’nın güneyinde Nowy Sacz’da geçirdi. Sanatçı görme yeteneği bozulmasına rağmen resim yapmaya devam etti. (“Fahrel Nissa ile Nejat: Gökkuşağında İki Kuşak”, Zeynep Yasa Yaman)

KİŞİSEL SERGİLERİ

1944 Taksim Bahçesi, İstanbul
1947 Galerie Allard, Paris
1949 Galerie Saint Georges, Londra
1950 Galerie Lydia Conti, Paris
1951 Galerie Beaune, Paris
1953 Galerie Ex Libris, Brüksel
1953 Galerie Marcel Evard, Lille
1953 Galerie aul Facchetti, Paris
1956 Galerie M.C. Coard, Paris
1956 Galerie B. Birch, Kopenhag
1957 Alexander Zodiac Iolas, New York
1958 Güzel Sanatlar Sarayı, Retrospektif, Brüksel
1958-63 Galerie La Cour d’Ingres, Paris
1957-61-67 Galerie Hybler, Kopenhag
1960 Paris Galerisi, Londra
1960 Ressamlar Birliği, Varşova
1962 Ressamlar Birliği Galerisi, Pekin, Çin
1963 Galerie Westing, Odense-Danimarka
1964 Resim ve Heykel Müzesi, Pekin
1964 K. Kunsthandel Galerisi, Kopenhag
1965 Alman Kültür Merkezi, İstanbul
1967 Amman Belediye Sergisi, Ürdün
1969 Basın Kulübü, Varşova
1973-74-75 Gladsaxe Sanat Çevresi, Danimarka
1975 Galerie Isabella Lemarie Dubreuil, Paris
1977 Galerie Krytykow, Varşova
1978 Bedri Rahmi Galerisi, İstanbul
1980 Sutton Place, New York
1981 Bedri Rahmi Galerisi, İstanbul
1981 Galerie Hubert Winter, Viyana
1982 Tiglat Sanat Galerisi, İstanbul
1982 Vakko Sanat Galerisi, Ankara
1983 Galerie MPIK, Krakow
1984 Galerie AEGIDIUS, Randers-Danimarka
1987 Galerie Callu Merite, Paris
1988 Galeri Baraz, İstanbul

GRUP SERGİLERİ

1941-43 Yeniler Grubu, İstanbul
1946 Uluslararası UNESCO Sergisi, Paris
1948 Mayıs Salonu Paris
1948 Yeni Gerçeklikler Salonu, Paris
1948 Galerie Maeght, Paris
1948 Galerie Saint-Placide, Eleştiri Ödülü
1949 Mayıs Salonu Paris
1949 Yeni Gerçeklikler Salonu, Paris
1949 Galerie Maeght, Paris
1949 Papalar Sarayı, Duvar Resmi, Avignon
1950 Mayıs Salonu Paris
1950 Yeni Gerçeklikler Salonu, Paris
1950 Galerie Maeght, Paris
1950 Galerie Bedune
1950 ABD ve Fransa’daki Genç Ressamlar, Sidney Janis Galerisi, New York, ABD
1951 Mayıs Salonu, Paris
1951 Yeni Gerçeklikler Salonu, Paris
1952 Galerie Babylone, Paris
1952 Galerie Marcel Evrard, Lille, Fransa
1952 La Hune, Charles Estienne’in "Küfür Gülü"Sergisi, Paris
1952 I Ekim Salonu, Paris
1953 Hannover Galerisi, Londra
1953 Fransız İtalyan Sergisi, Torino
1953 “Genç Paris Okulu”, Modern Sanatlar Müzesi, Madrid
1954 Mayıs Salonu, Paris
1955 Brooklyn Müzesi, New York
1956 Mayıs Salonu, Paris
1959 Galerie La Cour d’Ingres, Paris
1964 “Günümüz Türk Sanatı”, Modern Sanatçılar Müzesi, Paris
1965 Galerie Müzesi
1969 Estetik Müzesi, Torino
1975 Estetik Müzesi, Torino
1987 Türk Resminde Modernleşme Süreci, Galeri Baraz Organizasyonu, AKM, İstanbul
1987 Güncel Boyutlarla Resim Sanatımız, Galeri Baraz Organizasyonu, AKM, İstanbul
1987 Yahşi Baraz Koleksiyonundan Bir Kesit, Beymen Sanat Galerisi, Ankara
1989 “Büyük Sergi”, Galeri Baraz Organizasyonu, Atatürk Kültür Merkezi, Ankara
1989 “Büyük Sergi”, Galeri Baraz Organizasyonu, Eskişehir Üniversitesi Sergi Salonu, Eskişehir
1990 “Paristanbul”, Uluslararası Sanat Merkezi, Paris
1990 “Etkinlikler Süresince 15. Yıl”, Galeri Baraz Organizasyonu, AKM, İstanbul
1992 Leopold Levy ve öğrencileri, Almelek Sanat Galerisi, İstanbul
1998 “Türk Resminde Soyut Eğilimler”, Galeri Baraz Organizasyonu, AKM, İstanbul

Sanatçının Eserlerinin Yer Aldığı Müzeler

Modern Sanatlar Müzesi, Paris
Belçika Kraliyet Müzesi
Ulusal Müze, Varşova
Devlet Resim ve Heykel Müzesi, İstanbul
Saint-Etienne Müzesi, Fransa
Grenoble Müzesi, Fransa
Aalborg Müzesi, Danimarka
Aarhus Müzesi, Danimarka
Havana Müzesi, Küba
Pekin Müzesi, Çin
Tuborg Vakfı, Kopenhag

Shown in tr